Cổng thông tin điện tử tỉnh thanh hóa

Huyện Tĩnh Gia

Phát huy lợi thế du lịch sinh thái, tâm linh Chùa Am Các

Đăng ngày 18 - 03 - 2020
100%

Tiềm năng lợi thế phát triển du lịch tại di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Các và địa điểm Chùa Am Các

Từ Thanh phố Thanh Hoá theo Quốc lộ 1A đi về phía Nam 45km, qua địa phận huyện Tĩnh Gia, rẽ phải theo tuyến đường Nghi Sơn đi Cảng hàng không Thọ Xuân chừng 4km đến cầu Phú Long bắc qua hồ Hao Hao là chân núi Các, sau đó đi theo sườn núi khoảng 3 km là đến chùa Am Các. Cho đến thời điểm hiện tại, các nguồn tài liệu thư tịch không cho biết cụ thể về tên Chùa mà chỉ biết được qua nguồn tài liệu ký ức dân gian thiêng với tên gọi là chùa Am Các.

Chùa Am Các, thuộc xã Định Hải, huyện Tĩnh Gia được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa năm 2013 theo Quyết định 4796/QĐ-UBND ngày 31/12/2013 với diện tích khoanh vùng bảo vệ là 2.05 ha và xếp hạng di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh núi Am Các và địa điểm Chùa Am Các theo Quyết định số 1533/QĐ-UBND ngày 27/4/2018 với diện tích khoanh vùng bảo vệ di tích lên 299.66 ha. Đây là một điểm đến hội tụ đầy đủ các giá trị nổi trội về tự nhiên và nhân văn để có thể xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng của vùng đất Tĩnh Gia nói riêng và Thanh Hoa nói chung.

Về tài nguyên du lịch tự nhiên:

 Di tích lịch sử và Danh lam thắng cảnh Núi Các và địa điểm Chùa Am Các nằm trên độ cao 500m so với mực nước biển, trải rộng gần 300ha bao quanh là hệ thống núi non trùng điệp nằm về phía Tây Bắc của xã Định Hải – một xã có nhiều đồi núi, độ dốc cao chiếm tới 3/4 diện tích. Phía dưới chân núi Các có hồ Hao Hao rộng khoảng 80ha (có khi mực nước cực đại lên đến 90ha) là một trong những hồ lớn của huyện Tĩnh Gia, giữa lòng hồ được chấm phá thêm các khóm tre trúc, ven hồ là những dãy thông xanh uốn lượn soi mình xuống mặt hồ xanh biếc. Từ chân hồ Hao Hao đi lên khoảng 3km là đến vị trí Chùa Am Các ven đường đi cũng là những cánh rừng thông xanh trải dài ngút tầm mắt, có các khe nước suối trong vắt như khe Rương, khe Dứa..., có Giếng cổ quanh năm không bao giờ cạn nước. Chùa tọa lạc trên một bãi đất rộng bằng phẳng xung quanh được bao bọc bởi một thảm thực vật phong phú trong đó có những đặc sản được nhắc đến trong cuốn Đồng khánh địa dư chíVân đài loại ngữ như loài trúc hoa, chè xanh nổi tiếng một vùng hiện nay vẫn còn hiện hữu, bên cạnh đó còn có nhiều loài cây thuốc quý, nhiều cây đặc sản như cây lá đắng, cây mắc khẻn, cây dẻ, sâm cau, rau má và cả những đồi sim tím hay đường hoa mẫu đơn trải dài dọc sườn núi ven đường...

Với vị trí địa lý, địa hình như vậy đã tạo cho vùng núi Các một khí hậu khá lý tưởng và thích hợp cho hoạt động du lịch bốn mùa. Điều này đã được nhắc đến trong bài thơ truyền miệng về Am Các “Thu đông sương phủ Am mây/ Xuân hè chim hót gọi bầy râm ran”. Hai mùa Xuân, Thu thời tiết rất đẹp, vào mùa không khí hè rất mát mẻ, không bao giờ oi bức, Mùa thu và mùa đông khách đến với Am Các có thể tận mắt chứng kiến cả một vùng núi bao phủ bởi những tầng mây với nhiều hình thù đẹp mắt, nhất là vị trí gần tới chùa Hạ có một khoảng đất bằng phẳng là vị trí thuận lợi để ngắm cảnh - nơi mà Nhân dân trong vùng vẫn hay gọi với cái tên thân thuộc là "Sân mây".

Trên đỉnh núi vào những ngày trời trong xanh, phóng xa tầm mắt là cả không gian bao la rộng lớn có thể nhìn thấy dãy bờ biển trải dài, Đảo hòn Mê, khung cảnh dân cư cả một vùng và Khu Công nghiệp Nghi Sơn sôi động. Điều này sẽ tạo nên trải nghiệm thú vị cho du khách khi đặt chân đến nơi đây.

Về tài nguyên du lịch nhân văn:

Qua các đợt khảo cứu và đặc biệt là đợt khai quật Khảo cổ học 2018 với 10 di tích kiến trúc, xưởng sản xuất gạch ngói tại chỗ và hàng nghìn di vật các nhà khoa học đã xác định niên đại địa điểm chùa Am Các từ thời Trần, thế kỷ 14 đến thời Lê Trung Hưng, thế kỷ 18 với các giá trị nổi bật về di sản địa chất, cảnh quan môi trường, khí hậu, giá trị lịch sử - văn hóa[1]. Tuy vậy, các hố khai quật đã được lấp lại để đảm bảo cho các di tích được vẹn nguyên giá trị.

Phiến đá có khắc hình tượng Phật tại lưng chừng núi. Đây là di tích khá độc đáo, hình tượng phật được khắc lên một phiến đá lớn được đặt ngay ngắn và vững chãi. Các nhà khoa học đã phát hiện được dấu vết của dải nền móng cũ tại đây, có thể trước kia đã tồn tại một công trình kiến trúc liên quan đến Phật Giáo. Đây là một địa điểm khá độc đáo, có thể trở thành một điểm dừng chân cho du khách.

Phiến đá có hình chiếc mõ bầu dục - một linh vật khá phổ biến trong các ngôi chùa của người Việt thường được đánh mỗi khi tụng kinh niệm Phật. Nhân dân nơi đây vẫn truyền tai nhau rằng đêm đêm vẫn nghe tiếng vang động từ hòn đá mõ rất đều đặn, điều này cũng tạo nên sự linh thiêng và huyền bí cho khu di tích này.

Các công trình kiến trúc gắn với Phật Giáo mới được kiến tạo bao gồm Chùa Hạ được xây dựng trên nền móng Chùa cũ. Đây là nơi phát lộ các di vật dày đặc nhất tọa lạc ở một vị trí đắc địa. Chùa quay hướng Đông Nam, lưng tựa vào núi Các (hậu chẩm), hai bên tả hữu là vòng cung núi, ôm lấy ngôi chùa như một tay ngai (tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ). Trước chùa là Ao chùa kè đá, có bình đồ chữ nhật gần vuông, xa hơn là dòng suối nhỏ như một chi huyền thủy, rồi đến hồ Hao Hao có hòn đảo giữa hồ tựa một con dơi đang bay lên (Thiên Phúc) như đang nhập vào cổng chùa Hạ (Phúc Lâm môn). Xa hơn nữa là biển Đông rộng lớn, có đảo Mê như một tiền án. Ao - suối - hồ - biển có thể coi là nơi tụ thủy, là minh đường của chùa. Toàn bộ cảnh quan tạo cho khu chùa có một vị thế phong thủy lý tưởng[2]. Chùa Trung, Chùa Thượng và Phủ Mẫu là những công trình kiến trúc được xây dựng trên những khu đất bằng phẳng, rộng lớn có vị trí địa lý và cảnh quan thiên nhiên rất đẹp, là nơi để Nhân dân và du khách thực hiện những nghi lễ Phật Giáo khi đặt chân đến nơi đây.

Nhắc đến tài nguyên du lịch nhân văn không thể không nhắc đến cộng đồng dân cư tại vùng đất núi Các. Người dân nơi đây sinh ra đã gắn liền với sản xuất nông nghiệp, với những tri thức dân gian truyền thống trong lao động cũng như sinh hoạt đời thường gắn với khung cảnh yên bình của làng mạc thôn xóm - một bức tranh khá nguyên vẹn của miền quê Việt Nam xưa. Đây cũng là một trong những giá trị có thể khai thác, nghiên cứu để xây dựng sản phẩm du lịch mới cũng như tạo nên sự đa dạng trong sản phẩm du lịch tại đây.

Vùng núi và chùa Am Các hiện nay đã được nhiều người biết đến. Theo thống kê sơ bộ từ năm 2018 đến nay, mỗi năm có khoảng 10.000 lượt người đến với Chùa Am Các. Mục đích của chuyến đi là hành hương về cõi phật, chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và một bộ phận nhỏ là tìm hiểu, nghiên cứu về di sản văn hóa. Thành phần khách chủ yếu là khách trong huyện và tỉnh, các khách du lịch tỉnh ngoài rất ít và khách nước ngoài hầu như chưa có. Hoạt động du lịch tại Chùa Am Các còn chưa được khai thác hiệu quả mới chỉ dừng lại ở bước nghiên cứu khoa học và tự phát một số hoạt động du lịch đơn lẻ. Sản phẩm du lịch hiện được khai thác chủ yếu là du lịch tâm linh. Các loại hình du lịch khác còn chưa được khai thác phục vụ khách du lịch. Các dịch vụ bổ trợ cho khách du lịch như đồ lễ, quà lưu niệm, khu dịch vụ, khu ăn uống, dịch vụ vận chuyển...còn chưa được xây dựng và khai thác, chưa phát huy được tiềm năng, lợi thế sẵn có. Đó là một trong những lý do mà du lịch tại núi Các và địa điểm Chùa Am Các còn chưa phát triển tương xứng với tiêm năng vốn có.

Vì vậy cần phải tập trung nghiên cứu khảo cổ xác định rõ giá trị văn hóa, khoa học, lịch sử làm cơ sở lập quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di tích danh lam, thắng cảnh núi Am Các và địa điểm chùa Am Các. Đó cũng là vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý và các nhà nghiên cứu trong thời gian tới để đưa di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Núi Các và địa điểm Chùa Am Các trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn và phát triển một cách bền vững./.

 

Nguyễn Huyên (Phòng VH&TT huyện Tĩnh Gia)

 

[1] Viện Nghiên cứu Kinh thành - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ học tại DTLS&DLTC núi Các và địa điểm Chùa Am Các, tr. 16-17

[2]Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa Thanh Hóa, 2017: Báo cáo khảo sát nghiên cứu khảo cổ học tại khu di tích lịch sử Địa điểm chùa Am Các xã Định hải, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa, Thanh Hóa, tr. 2 – 3.

<

Tin mới nhất

Ra quân chiến dịch thanh niên tình nguyện hè 2020(09/07/2020 10:43 CH)

Trung tâm Chính trị thị xã Nghi Sơn khai giảng lớp bồi dưỡng đối tượng kết nạp Đảng và lớp bồi...(06/07/2020 10:55 CH)

Thông báo Về việc lựa chọn tổ chức đấu giá tài sản là quyền sử dụng đất(01/07/2020 10:03 SA)

Thị xã Nghi Sơn hoàn thành Đại hội Đảng cấp cơ sở tại 59 Đảng bộ, chi bộ trực thuộc(29/06/2020 9:25 CH)

Hội nghị Biểu dương 199 tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua yêu nước...(25/06/2020 9:38 CH)

Đại hội Đảng bộ cơ quan Thị ủy Nghi Sơn lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2020-2025(21/06/2020 2:19 CH)

Các đường bay đang khai thác tại Cảng hàng không Thọ Xuân(21/06/2020 9:23 CH)

Một tấm lòng trong vạn tấm lòng(13/06/2020 9:01 CH)